مدیرنیوز – در فضایی که بسیاری از شرکتهای دولتی با معضل کاهش بهرهوری و فرسایش سرمایههای ملی دستوپنجه نرم میکنند، مجمع عمومی عادی سالیانه شرکت مخابرات ایران صحنه ارائه گزارشی شد که میتوان آن را یک کیس مدیریت تحول در تراز سازمانهای پیشرو ارزیابی کرد. دکتر ناصر خانی، مفسر مدیریت استراتژیک و تحلیلگر حوزه تحول سازمانی، در یادداشتی اختصاصی برای مدیرنیوز به تحلیل ابعاد مهم این گزارش پرداخته است. در این گزارش، مهندس جعفرپور، مدیرعامل شرکت، در این مجمع نهتنها از عملکرد سال ۱۴۰۴ سخن گفت، بلکه نقشه راهی ترسیم کرد که در آن، سه مؤلفه کلیدی مدیریت استراتژیک یعنی «توسعه زیرساختهای آیندهنگر»، «مولدسازی داراییهای راکد» و «بازتعریف هویت سازمانی» بهگونهای درهمتنیده شدهاند که نتیجه آن، رشد ۴۹ درصدی درآمدهای عملیاتی و افزایش ۶۸ درصدی سود خالص در شرایطی است که بسیاری از بنگاههای همتراز، هنوز درگیر مدیریت انقباضهای بودجهای هستند.
به باور دکتر خانی، با فرض صحت داده های گزارش، آنچه این گزارش را از یک اطلاعیه مالی صرف به یک مستند ارزشمند مدیریتی تبدیل میکند، نه ارقام چشمگیر آن که نحوه شکلگیری این ارقام در بستری از تصمیمهای راهبردی است. جعفرپور با اشاره به اینکه تعداد اتصالات فیبرنوری از ۴۱۰ هزار در ابتدای سال ۱۴۰۳ به یک میلیون و ۵۰۰ هزار در پایان سال ۱۴۰۴ رسیده، در واقع از انتخاب یک راهبرد کلیدی سخن میگوید: تمرکز سرمایهگذاری روی نقاط قوت، بهجای توزیع یکنواخت منابع در تمامی حوزهها. دکتر موسیزاده، معاون مالی شرکت نیز در تأیید این رویکرد اعلام کرد که درآمد حوزه FTTH با رشد ۱۲۲ درصدی، دیتای تجاری با رشد ۵۶ درصدی و FTTB با رشد ۳۳ درصدی همراه بوده است؛ ارقامی که بهوضوح نشان میدهد انتخاب یک مسیر متمرکز، بهمراتب بازدهی بالاتری از پراکندهسازی سرمایه دارد، درسی که در بسیاری از سازمانهای بزرگ کشور هنوز بهعنوان یک اصل مدیریتی پذیرفته نشده است. دکتر خانی در اینجا تأکید میکند که مخابرات ایران نشان داد مدیریت تحول، بیش از هر چیز به معنای جرأت در اولویتبندی و پرهیز از موازیکاری است؛ تصمیمی که شاید در کوتاهمدت با مقاومتهای درونی همراه باشد، اما در میانمدت، خود را در ترازنامه سازمان نشان میدهد و این دقیقاً همان نقطهای است که بسیاری از مدیران ارشد از عبور از آن هراس دارند.
از نگاه دکتر خانی، آنچه این کیس مدیریتی را به یک الگوی آموزشی برای دانشکدههای مدیریت تبدیل میکند، رویکرد نوآورانه شرکت در مواجهه با داراییهای راکد است. جعفرپور با اشاره به مالکیت ۱۷ هزار و ۸۵۵ ملک در سراسر کشور، از طراحی و عملیاتیسازی سامانه جامع مدیریت املاک خبر داد که امکان رصد لحظهای وضعیت اسناد، دعاوی حقوقی و فرآیندهای مولدسازی را فراهم کرده است. نتیجه این رویکرد سیستمی، خلق ارزش افزودهای بین ۵ تا ۶ هزار میلیارد تومانی در برخی املاک بوده که با اخذ اسناد تکبرگ و رفع معارضین حقوقی بهدست آمده است. دکتر خانی معتقد است این دقیقاً همان جایی است که مدیریت استراتژیک داراییها از یک شعار مدیریتی به یک اقدام عملیاتی تبدیل میشود؛ جایی که سازمان بهجای فروش داراییهای خود برای تأمین هزینههای جاری، با بازتعریف نقش آنها در زنجیره ارزش، آنها را به موتورهای درآمدزایی پایدار تبدیل میکند. احیای پروژههای نیمهتمام مانند مجموعه اداری مشهد، آینور شمال، ساختمان آبگونان و برج شهید سلیمانی نیز در همین راستا قابل تفسیر است؛ پروژههایی که سالها بهدلیل موانع حقوقی و اجرایی متوقف مانده بودند و حالا با رویکرد حل ریشهای مسئله، دوباره به چرخه ارزشآفرینی بازگشتهاند؛ رویکردی که می توان آن را نمونهای از مدیریت پروژههای کلان در شرایط پیچیده دانست.
اما شاید مهمترین بخش این گزارش که در ادبیات مدیریت تحول جایگاه ویژهای دارد، گذار از مدل کسبوکار سنتی به مدل پلتفرمی است. جعفرپور با صراحت از تبدیل شدن مخابرات ایران به یک «اپراتور خدمات دیجیتال» سخن گفت و برنامههایی چون تبدیل ۲,۵۰۰ مرکز مخابراتی به مراکز داده، راهاندازی پلتفرم نمایش خانگی در سال ۱۴۰۵ و عرضه نخستین محصولات هوش مصنوعی از جمله سامانههای هوشمند پاسخگویی به مشتریان را تشریح کرد. دکتر خانی در این بخش از تحلیل خود اشاره میکند که سازمان از تعریف سنتی خود بهعنوان «ارائهدهنده خطوط و ارتباطات» فاصله میگیرد و وارد عرصهای میشود که رقبای جدیدی با مدلهای کسبوکار چابکتر در آن حضور دارند. به باور این مفسر مدیریت، تجربه شرکتهای مخابراتی پیشرو در جهان نشان میدهد که سازمانهایی موفقتر عمل کردهاند که بهموقع تشخیص دادهاند ارزش واقعی آنها نه در زیرساختهای فیزیکی، که در دادهها، کاربران و توانایی یکپارچهسازی خدمات نهفته است و مخابرات ایران با تکیه بر شبکه گسترده خود و با حمایت از تولید داخل و آموزش پیمانکاران، سعی در تثبیت جایگاه خود در زیستبوم دیجیتال کشور دارد؛ رویکردی که اگر با سرعت و چابکی لازم همراه شود، میتواند این بنگاه را از یک اپراتور سنتی به یک هلدینگ خدمات دیجیتال با سبدی متنوع از درآمدهای پایدار تبدیل کند.
دکتر ناصر خانی در جمعبندی یادداشت خود برای مدیرنیوز تأکید دارد که آنچه از این گزارش بهعنوان یک چارچوب تحول قابل استخراج است، ترکیبی از سه مؤلفه کلیدی است: تشخیص بهموقع از روندهای فناورانه و بازار که در انتخاب راهبرد فیبرنوری متبلور شد، بازتعریف هوشمندانه داراییهای موجود که در مولدسازی املاک و احیای پروژههای راکد به ظهور رسید، و جرأت در تغییر هویت سازمانی که در حرکت بهسوی خدمات دیجیتال و هوش مصنوعی مشاهده میشود. این سه مؤلفه، در کنار هم، تصویری از یک سازمان در حال تحول ترسیم میکنند که نهتنها از پسِ مدیریت یک بنگاه بزرگ برآمده، بلکه توانسته الگویی برای سایر سازمانهای مشابه در کشور ارائه دهد؛ الگویی که در آن، مدیریت تحول بهجای یک واژه پرطمطراق، به مجموعهای از اقدامات عینی، قابلاندازهگیری و همگرا تبدیل شده است. مخابرات ایران با این گزارش نشان داد که عبور از بحرانهای ساختاری، نه با شعار و وعده، که با تصمیمهای سخت، اولویتبندی هوشمندانه و اجرای منظم ممکن است؛ درسی که شاید مهمترین دستاورد این مجمع برای مدیران ارشد کشور باشد.
مطالب مرتبط
مناظره پورتر و مینتزبرگ
سبدی پر از همه چیز و حاوی هیچ چیز
کارگاه “معماری اجرای استراتژی رهبری هزینه”